Piyasadaki rulman hasarlarının neredeyse %36'sı neyden kaynaklanıyor biliyor musunuz? Tamamen yetersiz, aşırı ya da yanlış yağlamadan. Doğru gres ve yağ seçimi dediğimiz olay, dönen metal yüzeyler arasında öyle bir koruyucu film tabakası oluşturur ki, aşınmanın da sürtünmenin da ısınmanın da önüne set çeker. İşte sahada rulman ömrünü uzatmanın ve doğru rulman seçimi sonrası sistemi korumanın püf noktaları.
"Bol Bulduk" Diye Rulmanı Grese Boğmayın
Sektörde en çok karşılaştığım hatalardan biri, "ne kadar çok yağ basarsak o kadar iyi korur" mantığıdır. Bu tamamen yanlış bir inanış. Rulman yuvasını ağzına kadar gresle doldurursanız, içeride sürtünmeyi artırır ve türbülans ısısı dediğimiz o aşırı ısınmaya davetiye çıkarırsınız.
Peki işin doğrusu ne? Sahadaki temel ölçümüz şudur:
- Rulmanın içindeki o boş hacmin kabaca %30 ile %50 arasını greslemek fazlasıyla yeterlidir.
- Eğer çok yüksek devirli bir sistemle çalışıyorsanız, bu oranı %10 - %20 seviyelerine kadar düşürmeniz gerekir.
- Sadece düşük devirli ve aşırı tozlu, pis ortamlarda koruma kalkanı olsun diye biraz daha cömert davranıp gres miktarını artırabilirsiniz.
Kapalı Rulman Tiplerinde Yağlama Yapılır mı?
Sitede de sıkça karşımıza çıkan şu ZZ ve 2RS kapalı rulmanlar var ya; bunlara dışarıdan müdahale etmeyin. Çeşitli rulman kodları ve son ekler arasında yer alan bu modeller, fabrikadan çıkarken içlerine zaten ömür boyu yetecek kadar gres doldurulur.
Yani bunları dışarıdan tekrar yağlamaya çalışmak tamamen vakit kaybıdır, ayrıca bu rulmanları kesinlikle yıkamamanız gerekir. Açık tip rulmanlar ise tamamen ayrı bir dünya; orada çalışma saatini kollayıp düzenli olarak periyodik yağlama yapmak şarttır.
Sıcaklığın ve Ortamın Sesine Kulak Verin
Çalışma ortamındaki sıcaklık, yağın akışkanlığını (yani viskozitesini) doğrudan belirler. Mesela yüksek sıcaklıkta kavrulan fırınlarda veya kurutma fanlarında sıradan gresler erir gider; buralarda lityum kompleks bazlı, yüksek sıcaklığa bana mısın demeyecek gresler seçmelisiniz.
Eğer nemli, sürekli suyla temas eden ya da yıkanan bir alandaysanız, suyu gördüğü gibi akıp gitmeyecek, suya dirençli kalsiyum bazlı greslere yönelmeniz gerekir. Hatırlarsanız bir önceki makalemizde rulman C3 nedir konusunu işlerken yüksek sıcaklığın metali nasıl genleştirdiğinden bahsetmiştik; işte o yüksek sıcaklık sadece metali değil, gresi de doğrudan etkiler.